.:: Your Adversing Here ::.

ایران، نخستین کشور مسلمانى که هنر عکاسى را پذیرفت

عکس به عنوان یک سند پر ارزش در درون خود راز ها و اسرارى دارد که هر بیننده و اهل تحقیق با اندک دقت و تأمل در کادر ، رنگ، فرم و قالب عکس، پى به پیام و تأثیر آن مى برد. عکس به عنوان یک سند قابل استناد و گاه در مواقعى خود به تنهایى پاسخگوى بخش عمده اى از سئوال ها بوده و روشنگرنکات تاریک تاریخ است و پیام هاى اجتماعى، سیاسى، اوضاع اقتصادى، فرهنگ عامه، آداب، رسوم، عقاید، موقعیت هاى جغرافیایى و بسیارى دیگر را دربر دارد.
تحقیقات و پژوهش هاى تاریخى به هر شکل و روشى که انجام گیرد با بهره گیرى از منابع تصویرى و به ویژه عکس مى تواند از مقبولیت بیشترى برخوردار باشد.
تمامى این اطلاعات در قالب و مفهومى به نام عکس پدیدار و هویدا مى شود و در واقع نگاه محقق و منتقد، پیام هایى را ادراک و برداشت مى کند که ثبت و ضبط شده و کمتر مى توان برداشتى دیگر و یا به قولى دید سیاه و سفید تاریخى در عکس متصور شد.

مطالعه متن به صورت کامل در ادامه مطلب


عهد قاجار زمان آغاز تاریخچه عکاسى
عکاسى در ایران مانند سایر پدیده هاى نوگرایى در دوره قاجار آغاز شد.
بر اساس آخرین پژوهش هاى انجام شده توسط «دکتر شهریار عدل»، اولین دوربین عکاسى در سال ???? میلادى یعنى سه سال پس از اختراع آن در فرانسه توسط امپراتور روسیه به محمد شاه قاجار اهدا و توسط یک دیپلمات روس به دربار ایران منتقل شد و نخستین عکس ها در ایران نیز در همان ایام برداشته شد.
ایران نخستین کشور مسلمان در دنیا است که بیش از ??? سال از ورود و کاربرد عکاسى در آن مى گذرد چنانچه هیچ یک از کشور هاى مسلمان همچون مصر، ترکیه، عربستان در دنیا تاریخ عکاسى ندارند، چرا که بر اساس احکام شرع، حکم به رد عکاسى داده اند. بر خلاف گفته ها و نوشته ها، نخستین عکاسان ایرانى به هیچ وجه از شیوه عکاسى اروپایى تقلید نکرده و عکاسى ایرانى همچون کریستالى پیشینه و روش خاص خود را دارد. عکاسى ایران مدیون ناصرالدین شاه است.
چه در زمان قبل و چه در زمان حال، دوره ناصرى را باید دوره شکوفایى عکاسى در دوران قاجار یا ایران قرن ?? دانست.
ناصر الدین شاه که خود اهل ذوق و هنر بود به عکاسى علاقه مند شد و به توسعه این هنر مدرن در دربار پرداخت و با تاسیس عکاس خانه کاخ گلستان و نیز تشویق و حمایت عکاسان، توانست تصاویر و یا به عبارتى اسناد هنرى و تاریخى ارزشمندى از ایران آن روز را ثبت کند.
هر چند که فعالیت وى به درون دربار و تربیت عکاسان دربارى محدود شد اما تاسیس رشته عکاسى در مدرسه دارالفنون، نشان از اهتمام وى به این امر دارد. اکنون یادداشت ها و مدارک بر جاى مانده حاکى از آن است که ناصر الدین شاه با ظهور فیلم و چاپ عکس آشنا بود و از طرفى دستخط و توضیح هاى وى در حاشیه بسیارى از عکس ها با عبارت معروف «خودمان انداخته ایم»، نشان از فعالیت عکاسى وى دارد.
سبک و نگاره عکاسى ایرانى، همان نگاه و جهت فرهنگى خود را دارا بوده و سبک نور پردازى، استفاده از فضاى عکاسى و حالت و فرم پرتره هم، در نگاه دربارى ناصرى و نیز در نگاه عکاس غیردربارى حاکم بوده است.
عکاس ایرانى همان تزئینى را که در خانه اش داشته، به استودیو آورده و عکاسى کرده، همان گلدان شمعدانى که در کنار حوض خاندانش بوده است. دوربین ابزارى براى ثبت لحظه هاى زمان است.
عکس به دلیل واقعى بودنش، بیننده را به گذشته ها مى برد. تا سال ???? میلادى مدارک تصویرى تنها به نقاشى و طرح محدود مى شد. چنانچه از شخصیت هاى سیاسى دوره قاجار همچون ناصرالدین شاه قاجار عکس هایى وجود دارد که نشان دهنده چهره و لباس واقعى آنها است.
این در حالى است که از کریم خان زند، چندین طرح و نقاشى هاى مختلفى وجود دارد که تمامى آنها با هم متفاوتند.
هم اکنون عکس هایى که از گذشته به جاى مانده اند در موزه ها و آرشیوها نگهدارى مى شوند.
این تصاویر که زمان خود، توجه چندانى را جلب نکرده بودند، اینک از ارزشمندترین اسناد تاریخى اند و نحوه پوشش، وسایل تقلید، خیابان ها، بناها و فعالیت مردم آن زمان را به نمایش مى گذارند.
سبک اصیل عکاسى ایرانى که با پرهیز از وام گیرى عاریتى شیوه نقاشى هاى غربى، لطافتى سیال و روان داشت، سخت به دور از استفاده پرتکلف از پرده هاى نقاشى شده در پس زمینه بوده است و عکاس ایرانى بیشتر از نمادهاى شناخته شده دوره قاجار همچون گل و گلدان هاى شمعدانى استفاده کرده است و همچنین در فرم عکس هاى آن دوره بهره گیرى از عناصرى چون حوض، فواره، سفره و نیز نشاندن اشخاص بر فرش یا لمیدن به پشتى به روشنى به چشم مى خورد.
عکاس قاجارى در پس زمینه عکس هایش از طرح و بافت قالى ایرانى و با نقوش پر گل و ترکیب بندى هاى ابتکارى کاملاً بدیع، به دور از توازن کلاسیک بهره گرفته و این امر یکى از شاخصه هاى اصلى کار وى بوده است.
این همه در دوره بیست ساله پس از ورود عکاسى به ایران مطرح شده و قابل تشخیص است.
پیدایش عکاسى خبرى در ایران
در دوره مشروطه، نوعى عکاسى خبرى و مستندنگارى جان مى گیرد و دوربین که پیش از آن همواره در خلوت آتلیه ها بود، به ناگاه به میان صحنه کارزار و نبرد، سنگر و خندق مى رود و ظرافت عکس هاى دوره نخست عکاسى ایران، فداى شب خشن اما فى البداهه رویدادها مى شود و در دوره پس از مشروطه در زمان پهلوى اول، عکاسى سعى در رجعت به سبک نخست عکاسى ایرانى دارد، اما این رجعت موفقیت آمیز نیست و در تقلید فقط به ظواهر بسنده مى کند و فناورى و ظرافت هاى دوره نخستین در تقلیدى کورکورانه رنگ مى بازد و نورپردازى هاى لطیف شاعرانه و سحرآمیز بدل به نورپردازى هاى بدون سایه، عامه پسند و بى روح مى شود. بعدها نیز به تدریج عکسى از یک اثر هنرى ممتاز بر یک سند یادگارى صرف نزول کرده و در نهایت به «عکس پرسنلى» بدل مى شود. عمق، قوت و غناى سابقه تاریخى عکاسى در ایران و ابهام ها و گوشه هاى کشف شده آن به حدى است که گاهى فکر کردن به آن را نیز دچار مشکل مى کند.
پراکندگى اسناد، وجود متولیان بى شمار، کم توجهى تاریخ نویسان و بى اعتنایى عکاسان پژوهشگر، از یک سو و آسیب هاى فیزیکى ناشى از شرایط نامناسب نگهدارى و گذشت زمان از سوى دیگر، موجب شده که بسیارى از اسناد و مدارک مربوط به تاریخ عکاسى ایران، یا از میان برود و یا در دسترس اهل تحقیق قرار نگیرد.
بنابراین، این تاریخ تا آنجا گوشه هاى مبهم و ناگشوده دارد که سال ها، باید درباره آن کار تحقیقاتى جدى انجام گیرد و بعد از تاریخ نگارى این هنر و نیز بعد از جنبه هاى فنى براى مرمت بازسازى و نگهدارى شیشه ها، نگاتیوها، عکس ها و تجهیزات عکاسى تلاش کرد

مشاهده ادامه مطلب ایران، نخستین کشور مسلمانى که هنر عکاسى را پذیرفت